مطالعه نگريستن و دقت نظر در چيزي براي فهميدن و آگاهي يافتن از آن است از

اين رو همواره مطالعه با نگرش و دقت و با فهم و آگاهي همراه خواهد بود .

مطالعه راهيابي به باغستان ((معلومات))براي دستيابي به ((مجهولات ))است .

مطالعه خوشه چيني از شجره اي است كه پيشينيان با فكر و دانش خويش و با خون دل و عصاره عمر خود آن را آبياري ساختند .

مطالعه ، بهره وري از ميراث جاودانه نياكان خردوانديشه در طول تاريخ آدمي است . 

در دنياي متغير امروزي كه هر روز در هر زمينه علمي ، هنري ، سياسي و اقتصادي يك اتفاق تازه مي افتد ، كتاب و مطالعه ديگر كار افراد بخصوصي نيست . هر كسي در هر شغل و مقامي لازم دارد به طور مرتب مقداري از وقت خود را به خواندن مطالب اختصاص دهد ، جه اين مطالب روزنامه و مجلات باشند چه كتابهاي علمي و فني ، چه كتابهاي قصه و داستان ، و چه نامه ها و پرونده هاي اداري . حجم اين مطالب آنچنان رو به افزايش است كه حتي اگر فرد بخواهد تنها حداقلي از مطالب را كه براي رفع نيازهاي فردي و شغلي او لازم است مطالعه كند ، مقدار زيادي بايد وقت صرف كند . به گفته اكثر جامعه شناسان ، اقوام و مللي كه با مطالعه مانوس بوده و كتاب و كتاب خواني در ميانشان رواج بيشتري داشته است ، توانسته اند فرهنگي ماندگارتر و پوياتر از خود به جاي بگذارند و ميراث فرهنگي و گنجينه هاي معارف و دستاوردهاي عالمان و فرهيختگان خودرا به نسلهاي ديگر منتقل كنند .

يكي از مهمترين عواملي كه به يادگيري مطالب كمك مي كند و يادگيري را سهل و سريع مي سازد انگيزه است . انگيزه يكي از مهمترين عواملي است كه پيشرفت فرد را تامين مي كند . البته انگيزه درجات مختلفي دارد و در سنين مختلف  متفاوت است .

انگيزه بر دو نوع است : انگيزه دروني و انگيزه بيروني .

انگيزه دروني مولود عواملي نظير اميد و آرزوها و هدف انسان براي پشرفت و اينكه روزي كسي شود ، علاقه دروني وي نسبت به درس يا رشته خاص و رقابت با همكلاسي يا افراد فاميل و نظير آنست . اين انگيزه به تعداد افراد متفاوت است .

انگيزه هاي خارجي نيز متفاوتند ، بعضي از كتب و درسها و معلمين و استادان داراي كشش هستند و شاگرد را بدنبال خود مي كشانند و در واقع در وي ايجاد انگيزه مي كنند كه آن درس را بهتر بخواند .

مطالعه موثر و مفيد

1-تند خواني  يكي از اصول  مطالعه مفيد است . افراد كندخوان در سراسر دنيا بهاي سنگيني براي اين عادت خود مي پردارند و هميشه وقت كم مي آورند و عقب مي مانند تنها عوامل تعيين كننده و موثر در سرعت مطالعه عبارتند از : زمينه و ميزان معلومات قبلي در موضوع مورد مطالعه . اما عواملي كه سرعت مطالعه را محدود مي كنند مواردي از اين قبيل مي باشند : صامت خواني( تكرار و تلفظ كلمات در ذهن ) ، برگشت (به عقب برگشتن و خواندن مجدد مطالبي كه قبلا خوانده شده ) ، وقفه هاي طولاني(توقف و خيره شدن روي يك كلمه )و حركات نامنظم چشم(گم كردن خط و سرگرداني ميان خطوط) .

2-خواندن با دست : اين عمل باعث افزايش سرعت و فهميدن مطلب مي شود . چون مانع از برگشت و دوباره خواني مي شود ، امري كه حدود يك ششم از وقت مطالعه ما را مي گيرد . خط بردن با دست ، درك را نيز بهبود مي بخشد زيرا كه بجاي سرگرداني چشمها و مغز توجهمان را به يك محل معطوف مي دارد .

3-تنظيم سرعت : همه چيز را با يك سرعت ثابت نخوانيد . بايد داستانهاي ساده را خيلي سريع و متون تخصصي را حدودا با نصف آن سرعت مطالعه كنيد .

4-ميدان ديد : يكي از دلايلي كه شما كند مي خوانيد اينست كه با يك كانون ديد محدود و بي انعطاف مطالعه مي كنيد چون چشمهايتان را عادت داده ايد كه هربار فقط يكي دو كلمه را ببينيد . اين امر سرعت شما را محدود مي كند . كتاب را حدود 10الي 15 سانتيمتر دورتر از حد معمول نسبت به چشمانتان نگه داريد. چون هر چقدر مطالب كتاب دورتر از چشمان شما باشند ، چشم شما براي ديدن تمام مطالب حركات كمتري انجام مي دهد .

5-افزايش و بهبود تمركز حواس : افرادي كه در مورد مطالعه حد اعلاي تمركز حواس را دارند معمولا سريعتر مي خوانند . هر چه آهسته تر بخوانيد احتمال اينكه ذهن شمابه خيال پردازي مشغول شود و تمركز حواس خود را از دست بدهيد بيشتر است .

6-عادات غلط را بهبودببخشيد : وقتي كه خسته ، خواب آلود ، افسرده يا دچار درد و ناراحتي هستيد درك مطلب كاري دشوار است . هر قدر وضعيت شما هنگام درس خواندن سست تر و شل تر باشد عواقب آن سريعتر به سراغ شما خواهند آمد :چرت زدن ،عدم تمركز حواس يا خواب رفتن .

7-در حين خواندن بنويسيد : عادت كنيدچيزي را كه خوانده ايد بلافاصله روي كاغذ يادآوري كنيد . درك بر پايه فهم نكات قبلي استوار است ، هر چه بهتر يك نكته را فهميده و يادآوري كنيد ، احتمال فهميدن نكته و ايده بعدي بيشتر است .

8-خلاصه كنيد : رونويسي و كپي نكنيد : يادداشتهاي شما نبايد حالت بازنويسي و انشاء مجدد متن را داشته باشند بلكه بايد صرفا چكيده و استنتاجي از مطلب باشند . دقت در كار اولين شرط است ولي علاوه بر آن سعي كنيد كه مطلب را به زبان خودتان بازسازي كنيد .

مهمترين اثرات مطالعه

1-موجب رشد كمال طلبي و استحكام افكار و عقايد خواننده مي شود .

2-هر فرد با خواندن كتابهاي گوناگون با سليقه ها و هنرهاي گوناگون افراد در تخصصي كه دارند آشنا مي شود .

3-در روزگاري كه روش هاي مختلف كار وزندگي كردن ، فشار عصبي زيادي بر افراد مي آورد مطالعه كردن مي تواند به شناخت بيشتر فرد از عواقب يا محاسن اين روشها كمك كند و او را به آرامش فكري و عصبي برساند .

4-نحوه تفكر و روش هاي زندگي متفاوتي در دنيا وجود دارد . وقتي كسي مطالعه مي كند براي انجام يك يا چند روش اعتماد به نفس پيدا مي كند و در خود احساس حقارت نمي كند .

براي ايجاد عادت به مطالعه و انگيزه هاي لازم در كودكان ، نوجوانان ، جوانان و حتي بزرگسالان بايد از دوران كودكي اين مساله مهم تلقي گردد و خواندن مطالب به كودكان قبل از ورود آنها به محيط مدرسه توسط والدين انجام گيرد تا گرايش به مطالعه در آنها بوجود آيد .

علت اينكه اكثر افراد به خواندن كتاب علاقه مند نيستند اين است كه در كودكي با مطالعه مانوس نشده اند . و به اهميت مطالعه در ارتقاء فكري خود و در نتيجه به ارتقاء فرهنگ جامعه پي نبرده اند .

در حال حاضر مطالعه براي تمام افراد كشورهاي پيشرفته جزو ضروريات زندگي محسوب مي شود چون آنها خوب مي دانند كسانيكه كتابهاي بيشتري مطالعه مي كنند به لحاظ كيفي عمرشان بسيار طولاني تر است .جهت بالا بردن مطالعه سرانه در كشور بايد كتابخانه هاي مدارس و عمومي را افزايش داد تا مطالعه به عنوان عادت در افراد بوجودآيد .

منابع

روشهاي مطالعه :ترجمه دكتر علي اكبر سيف

آيين مطالعه و يادگيري : مهندس مرتضي نصرت

مطالعه ، گامي به سوي دانايي و كمال /مقصودي دريه ،رويا. نشريه :اطلاع-86

مطالعه و اهميت آن/ پيراسته : بهرام.نشريه : حمايت-84

ترويج فرهنگ مطالعه و كتابخواني راهكارها و روش ها /اسماعيل بيگي ، فرهناز.اينترنت


گردآوري  : مريم عادليان كتابدار كتابخانه عمومي سعدي